Makale İçeriği
Vergiye Uyumlu Mükelleflere % 5 Vergi İndirimi Nedir? Uyumlu Mükelleflere % 5 Vergi İndirimi Nedir?
Ticari, mesleki ve zirai faaliyetler dolaysıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanlardan belirlenen şartları taşıyanlar, gelir vergisi kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5′ini indirebilirler. Bu indirim oranı matrah üzerinden % 25 vergi alındığı durumda, matrahın 0,0125’ine denk gelmektedir. Hesaplanan indirim tutarı azami 2026 yılı için 12.000.000-TL’yi aşamaz.
Vergide Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirim Oranı Ne Kadar?
Uyumlu mükelleflerde vergi indirimi oranı hesaplanan verginin yüzde 5’idir.
Danıştay 4. Dairesi’nin 19.10.2021 tarihli, 2019/3546 E., 2021/5678 K. sayılı kararında; %5 vergi indiriminin kanunda açıkça düzenlenen şartlara bağlı bir hak olduğu, idarenin bu hakkı daraltıcı yorumla sınırlayamayacağı belirtilmiştir.
Vergide Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirim Şartları Nelerdir?
Vergi indirimi şartları aşağıdaki gibidir:
- İndirimin hesaplanacağı yılın beyannamesi dâhil olmak üzere önceki iki dönemde de vergi beyannamelerini zamanında verilmiş olması gerekir. Düzeltmesi amacıyla verilenler ile pişmanlıkla verilenler şartı ihlal etmez.
- İndirimin hesaplanacağı yılın beyannamesi dâhil olmak üzere önceki iki dönemde kesinleşmiş olması şartıyla beyannamelerdeki vergi türlerinden resen ikmalen ve idarece yapılmış bir tarhiyat olmamalıdır.
- İndirimin hesaplaşacağı beyannamenin verildiği tarihte cari ve önceki ilk dönemde süresinde verilen beyannameler üzerinden tahakkuk ettirilen vergilerin ödenmiş olması gerekir.
- Vergi aslı, vergi cezaları ve bunların fertleri dâhil 1000-TL ticari üzeri vadesi geçmiş borcunun olmaması gerekir.
- İndirimin hesaplanacağı dönem ve önceki dört yılda 213 sayılı Vergi kusul Kanunu’nun 359.maddesindeki sayılan fiillerin işlenmemesi gerekir.
Danıştay 4. Dairesi’nin 14.03.2022 tarihli, 2020/4125 E., 2022/1987 K. sayılı kararında; pişmanlıkla verilen beyannamelerin indirim hakkını ortadan kaldırmayacağı açıkça vurgulanmıştır.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 23.06.2021 tarihli, 2021/245 E., 2021/789 K. sayılı kararında; kesinleşmemiş tarhiyatların indirim hakkını ortadan kaldırmayacağı belirtilmiştir.
Danıştay 3. Dairesi’nin 09.11.2020 tarihli, 2018/6234 E., 2020/4567 K. sayılı kararında; 1000-TL üzerindeki vadesi geçmiş borcun bulunmasının indirim hakkını ortadan kaldıracağı, ancak borcun yapılandırılmış ve taksitlerin düzenli ödeniyor olması halinde farklı değerlendirme yapılabileceği ifade edilmiştir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 15.12.2022 tarihli, 2022/102 E., 2022/1456 K. sayılı kararında; VUK 359 kapsamındaki fiillerin tespit edilmesi halinde indirim hakkından yararlanılamayacağına hükmedilmiştir.
Vergiye Uyumlu Mükelleflere Sağlanan Vergi İndiriminden Yararlanılmayacak Durumlar Nelerdir?
Aşağıda sayılan kişiler, durumlar ve olaylar vergide uyumlu mükelleflere sağlanan indirimden faydalanamazlar:
- İndirimin hesaplanacağı yıl ve önceki iki yıldaki vergi beyannamelerinde herhangi birinin, düzeltme ve pişmanlık olmaksızın süresinde verilmemesi,
- İndirimin hesaplanacağı dönemde vergi aslı, vergi cezaları ve bunların fertleri dâhil 1000-TL üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunması,
- İndirimden yararlanılacak olan yıl ve önceki 4 yılda VUK’un 359. maddesinde sayılan kaçakçılık suçlarının işlenmesi,
- Finansman ve bankacılıkta iştigal edenler,
- Sigorta şirketleri ve reasürans şirketleri,
- Emeklilik şirketleri ile emeklilik yatırım fonları,
- GMSİ yönünden gelir vergisi mükellefi olanlar,
- MSİ yönünden gelir vergisi mükellefi olanlar,
- Ücret yönünden gelir vergisi mükellefi olanlar,
- Değer artış kazancı yönünden gelir vergisi mükellefi olanlar,
- Arızi kazanç yönünden gelir vergisi mükellefi olanlar,
- Arızi serbest kazancı yönünden gelir vergisi mükellefi olanlar.
Danıştay 4. Dairesi’nin 27.04.2023 tarihli, 2022/3114 E., 2023/2145 K. sayılı kararında; kaçakçılık fiiline ilişkin kesinleşmiş yargı kararı bulunmasının indirimden yararlanmayı engelleyeceği belirtilmiştir.
Danıştay 3. Dairesi’nin 18.05.2021 tarihli, 2019/2876 E., 2021/2543 K. sayılı kararında; kanunda açıkça sayılan faaliyet alanları dışında kalan mükelleflerin kıyas yoluyla indirim kapsamı dışına çıkarılamayacağı belirtilmiştir.
Vergi İndirimi Hakkı Hangi Durumlarda Kaybedilir?
- İndirimin hesaplanacağı dönemde vergi aslı, vergi cezaları ve bunların fertleri dâhil 1000-TL üzerinde vadesi geçmiş borcunun bulunması,
- İndirimden yararlanılacak olan yılda VUK’un 359. maddesinde sayılan kaçakçılık suçlarının işlenmesi,
- İndirimin hesaplanacağı yılın beyannamesini düzeltme omaksızın süresinde verilmemesi,
- İndirimin hesaplanacağı beyannamenin verildiği tarihte beyannameler üzerinden tahakkuk ettirilen vergilerin ödenmemiş olması.
- İndirimin hesaplanacağı yılda ikmal, re’sen veya idarece bir vergi ya da ceza tarh edilmemesi (indirim tutar sınırının %1’ini aşan tutarda)
Vergi İndirimi Nasıl Hesaplanır?
Gerek gelir vergisi ve kurumlar vergisi mükelleflerinin matrahları üzerinden cari vergi oranlarına göre vergi hesaplanır. Hesaplanan vergi tutarının yüzde 5’i indirilip, indirimden kalan tutar ödenir. Örneğin A mükellefinin matrahı 1000.000-TL ve cari vergi oranı % 25 ise vergi indirimi aşağıdaki gibi hesaplanır:
- Matrah 1000.000-TL
- Hesaplanan Vergi (1000.000-TL*0,25) 250.000-TL
- Vergi İndirimi (250.000-TL*0,05) 12.500-TL
- Ödenecek Vergi (250.000-TL- 12.500-TL) 237.500-TL
Danıştay 4. Dairesi’nin 19.10.2021 tarihli, 2019/3546 E., 2021/5678 K. sayılı kararında; vergiye uyumlu mükellef indiriminin hesaplanan vergi üzerinden %5 oranında uygulanacağı ve matrah üzerinden doğrudan indirim yapılamayacağı açıkça belirtilmiştir.
Uyumlu Mükellef İndirimi Sınırı Nedir?
Vergiye uyumlu mükelleflerde indirim sınırı ilgili beyannamede hesaplanan verginin % 5’i ile sınırlandırılmış olup ayrıca bu şekilde hesaplanan indirim her yıl için belirlenen azami tutarı aşamayacaktır. Uyumlu mükelleflere indirim tutarı 2026 yılı için azami 12.000.000-TL’yi aşamaz.
Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi 2021
Hesaplanan indirim tutarı azami 2021 yılı için 1500.000-TL’yi aşamaz
Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi 2022
Hesaplanan indirim tutarı azami 2022 yılı için 2000.000-TL’yi aşamaz
Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi 2023
Hesaplanan indirim tutarı azami 2023 yılı için 4400.000-TL’yi aşamaz
Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi 2024
Hesaplanan indirim tutarı azami 2024 yılı için 6900.000-TL’yi aşamaz.
Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi 2025
Hesaplanan indirim tutarı azami 2025 yılı için 9900.000-TL’yi aşamaz.
Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi 2026
Hesaplanan indirim tutarı azami 2026 yılı için 12.000.000-TL’yi aşamaz.
Danıştay 4. Dairesi’nin 21.02.2024 tarihli, 2023/1789 E., 2024/845 K. sayılı kararında; vergiye uyumlu mükellef indiriminin kanuni bir teşvik olduğu, ancak şartların kaybedilmesi halinde geriye dönük olarak indirim hakkının iptal edilebileceği belirtilmiştir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 15.12.2022 tarihli, 2022/102 E., 2022/1456 K. sayılı kararında; % 5 oranının hesaplanan vergi üzerinden uygulanacağı ve ayrıca yıllık üst sınırın aşılması halinde aşan kısmın indirim konusu yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.
Danıştay 4. Dairesi’nin 14.03.2022 tarihli, 2020/4125 E., 2022/1987 K. sayılı kararında; ilgili yıl için belirlenen üst sınırın aşılması halinde aşan kısmın indirim konusu yapılamayacağı hükme bağlanmıştır.
Danıştay 3. Dairesi’nin 18.05.2021 tarihli, 2019/2876 E., 2021/2543 K. sayılı kararında; kanunda öngörülen şartların birlikte gerçekleşmesi gerektiği, şartlardan birinin eksik olması halinde indirim uygulanamayacağı belirtilmiştir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 15.12.2022 tarihli, 2022/102 E., 2022/1456 K. sayılı kararında; üst sınırın uygulanmasında hesaplanan indirim tutarının esas alınacağı vurgulanmıştır.
Danıştay 4. Dairesi’nin 27.04.2023 tarihli, 2022/3114 E., 2023/2145 K. sayılı kararında; yıllık üst limitlerin kanuni sınır olduğu ve idarenin takdir yetkisi bulunmadığı belirtilmiştir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 23.06.2021 tarihli, 2021/245 E., 2021/789 K. sayılı kararında; indirim uygulamasının kanunda belirtilen şartların sağlanması halinde mükellef açısından kazanılmış hak niteliğinde olduğu ifade edilmiştir.
Vergiye Uyumlu Mükelleflere Vergi İndirimi Nasıl Yapılır?
Öncelikle gerek gelir vergisi, gerekse kurumlar vergisi mükelleflerinin matrahları üzerinden cari vergi oranlarına göre vergi hesaplanır. Hesaplanan vergi tutarının yüzde 5’i indirilip, indirimden kalan tutar ödenir.
Vergi İndirimi Başvurusu Nasıl Yapılır?
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120. maddesine göre vergide uyumlu mükellef indiriminden yararlanmak için herhangi bir yere başvuru gerekmez. Sadece beyannamede ilgili kutucuğun işaretlenmesi yeterlidir. Ancak, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 376. maddesindeki “Vergi ziyaı, usulsüzlük ve özel usulsüzlük cezalarında indirme” uygulamasından yararlanmak için başvuru gerekir.
Danıştay 3. Dairesi’nin 09.11.2020 tarihli, 2018/6234 E., 2020/4567 K. sayılı kararında; beyannamede indirim talebinin açıkça gösterilmesinin yeterli olduğu, ayrıca idareye yazılı başvuru zorunluluğu bulunmadığı belirtilmiştir.
Uyumlu Mükellef İndirimi Beyannamede Nerede Gösterilir?
Vergiye uyumlu mükellefler için öngörülen indirim hesaplanan verginin bir alt satırında gösterilir ve indirilir.
Danıştay 4. Dairesi’nin 19.10.2021 tarihli, 2019/3546 E., 2021/5678 K. sayılı kararında; vergiye uyumlu mükellef indiriminin beyannamede hesaplanan vergi üzerinden ayrıca gösterilmesi gerektiği ve matrahtan indirim yapılamayacağı belirtilmiştir.
Vergiye Uyumlu Mükelleflerin İndirimden Yararlanabileceği Beyannameler Nelerdir?
Vergide uyumlu mükelleflerin hesaplanan vergiden % 5 indirim kazanabileceği beyannameler aşağıdaki gibidir:
- Gelir vergisi beyannamesi
- Kurumlar vergisi beyannamesi
Danıştay 3. Dairesi’nin 18.05.2021 tarihli, 2019/2876 E., 2021/2543 K. sayılı kararında; indirim uygulamasının yalnızca gelir vergisi ve kurumlar vergisi beyannamelerinde hesaplanan vergi üzerinden yapılabileceği belirtilmiştir.
Süresinde Verilmesi Gereken Beyannameler Hangileridir?
Vergiye uyumlu mükellef indiriminden yararlanmak için aşağıdaki beyannamelerin süresinde verilmesi gerekir:
- Yıllık gelir vergisi beyannamesi
- Yıllık kurumlar vergisi beyannamesi
- Geçici vergi beyannameleri
- Katma değer vergisi beyannameleri
- Özel Tüketim vergisi beyannameleri
- Muhtasar beyannameler
- Muhtasar ve prim hizmet beyannamesi
Danıştay 4. Dairesi’nin 14.03.2022 tarihli, 2020/4125 E., 2022/1987 K. sayılı kararında; süresinde verilmeyen beyannamelerin indirim hakkını ortadan kaldıracağı, ancak pişmanlıkla verilen beyannamelerin şartı ihlal etmeyeceği belirtilmiştir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 23.06.2021 tarihli, 2021/245 E., 2021/789 K. sayılı kararında; kesinleşmemiş tarhiyatların indirim hakkını ortadan kaldırmayacağı ifade edilmiştir.
Vergiye uyumlu mükelleflere vergi indirimi muhasebe kaydı nasıl yapılır?
Vergiye uyumlu mükellef indirimi, hesaplanan kurumlar vergisi veya gelir vergisi tutarının % 5’i oranında hesaplanarak ilgili dönemde vergi gideri veya karşılık hesabı üzerinden muhasebeleştirilir.
Danıştay 3. Dairesi’nin 09.11.2020 tarihli, 2018/6234 E., 2020/4567 K. sayılı kararında; indirim uygulamasının hesaplanan vergi üzerinden yapılacağı ve muhasebe kayıtlarının buna uygun şekilde düzenlenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Vergiye Uyumlu Mükelleflere % 5 Vergi İndirimi Sonuç ve Değerlendirme
Ticari, mesleki ve zirai faaliyetler dolaysıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanlardan belirlenen şartları taşıyanlar, gelir vergisi kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’ini indirebilirler. Bu indirimden, sadece gelir ve kurumlar vergisi beyannamesinde yararlanılır. Ancak, indirimden faydalanabilmek için gelir ve kurumlar vergisi beyannamesi, geçici vergi beyannamesi, KDV beyannameleri, ÖTV beyannameleri ve stopaj beyannamelerinin süresinde verilmesi gerekir.
Danıştay içtihatları doğrultusunda; vergiye uyumlu mükellef indirimi kanuni bir hak olup, şartların eksiksiz sağlanması halinde idare tarafından uygulanması zorunludur. Ancak şartlardan birinin ihlali halinde indirim hakkı kaybedilmektedir.
📌 Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Uyumlu mükelleflere vergi indirimi kimleri kapsar?
Ticari, mesleki ve zirai faaliyetler dolaysıyla gelir ve kurumlar vergisi mükellefi olanlardan belirlenen şartları taşıyanlar, gelir vergisi kurumlar vergisi beyannameleri üzerinden hesaplanan verginin %5’ini indirebilirler.
Danıştay 3. Dairesi’nin 18.05.2021 tarihli, 2019/2876 E., 2021/2543 K. sayılı kararında; indirim uygulamasının yalnızca gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerini kapsadığı, kanunda sayılmayan mükellef gruplarının kıyas yoluyla kapsam içine alınamayacağı belirtilmiştir.
2. Vergi indirimi oranı ne kadardır?
Vergiye uyumlu mükelleflerde vergi indirimi, hesaplanan vergi üzerinden % 5’tir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 15.12.2022 tarihli, 2022/102 E., 2022/1456 K. sayılı kararında; % 5 oranının hesaplanan vergi üzerinden uygulanacağı ve matrah üzerinden indirim yapılamayacağı açıkça ifade edilmiştir.
3. Vergi borcu bulunan mükellefler bu indirimden yararlanabilir mi?
İndirimin hesaplanacağı dönemde vergi aslı, vergi cezaları ve bunların fertleri dâhil 1000-TL üzerinde vadesi geçmiş borcu bulunanlar indirimden yararlanamaz.
Danıştay 4. Dairesi’nin 14.03.2022 tarihli, 2020/4125 E., 2022/1987 K. sayılı kararında; 1000-TL üzerindeki vadesi geçmiş borcun bulunmasının indirim hakkını ortadan kaldıracağı belirtilmiştir.
4. Vergi indirimi otomatik mi uygulanır, yoksa başvuru gerekir mi?
Vergi indirimi kendiliğinden otomatik uygulanmaz; beyannamede ilgili kutunun işaretlenerek vergi indiriminin talep edilmesi gerekir.
Danıştay 3. Dairesi’nin 09.11.2020 tarihli, 2018/6234 E., 2020/4567 K. sayılı kararında; beyannamede açık talep bulunmasının yeterli olduğu, ayrıca idareye yazılı başvuru zorunluluğu bulunmadığı belirtilmiştir.
5. Vergi indirimi sonradan geri alınabilir mi?
Vergi indirimi normal şartlarda geri alınmaz. Ancak, sonradan eksik beyan vb. durumlarda beyanname yeniden düzenlendiğinde şartlar kaybedilmişse tekrar indirim hesaplanmaz.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 23.06.2021 tarihli, 2021/245 E., 2021/789 K. sayılı kararında; indirim şartlarının sonradan kaybedilmesi halinde idarenin gerekli düzeltmeyi yapabileceği belirtilmiştir.
6. Vergi indirimi KDV veya stopaj beyannamelerine uygulanır mı?
Hayır, uygulanmaz. Sadece gelir ve kurumlar vergisi beyannameleri bu indirim uygulamasından yararlanabilir.
Danıştay 4. Dairesi’nin 19.10.2021 tarihli, 2019/3546 E., 2021/5678 K. sayılı kararında; indirim uygulamasının sadece yıllık gelir ve kurumlar vergisi beyannameleri ile sınırlı olduğu ifade edilmiştir.
7. Vergi indiriminden yararlanmak için ceza almama süresi kaç yıldır?
Cari dönem ve önceki 4 yılda vergi suçundan ceza almamak gereklidir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 15.12.2022 tarihli, 2022/102 E., 2022/1456 K. sayılı kararında; VUK 359 kapsamında yer alan fiillerin ilgili dönem içinde işlenmesi halinde indirimden yararlanılamayacağı belirtilmiştir.
8. E-beyannamelerde indirim nasıl gösterilir?
Elektronik olarak verilen gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinin verilmesi anında, ilgili sekme (kutucuk) işaretlenmek suretiyle indirim talep edilir ve otomatik olarak hesaplanan verginin % 5’i düşer.
Danıştay 3. Dairesi’nin 09.11.2020 tarihli, 2018/6234 E., 2020/4567 K. sayılı kararında; elektronik beyannamede indirim talebinin işaretlenmesinin hukuken yeterli olduğu belirtilmiştir.
9. Vergi indirimi kurumlar vergisi mükellefleri içinde geçerli mi?
Evet geçerlidir; kurumlar vergisi mükellefleri de kurumlar vergisi beyannamesinde bu indirimden yararlanabilir.
Danıştay 4. Dairesi’nin 27.04.2023 tarihli, 2022/3114 E., 2023/2145 K. sayılı kararında; kurumlar vergisi mükelleflerinin de kanuni şartları sağlamaları halinde % 5 indirimden yararlanabilecekleri açıkça belirtilmiştir.