Makale İçeriği
Amortisman Nedir? Hukuki Dayanakları Nelerdir? (Güncel Rehber 2026)
İşletmeye dâhil iktisadi kıymetlerin, alet, edevat ve mefruşatın belirlenen süre ve miktarlarda yok edilmesi ve gider yazılmasıdır. Amortismana tabi tutulacak kıymet için amortisman ayırabilecek için iktisadı kıymetin kullanılmaya başlanması gerekmez. Amortisman ayırma işlemi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 313 ila 321 . maddeleri arasında açıklanmıştır.
Amortisman ayırmak için belirlenen esaslar üzerinden zorunlu bir uygulamadır. Yani alınan mal veya iktisadi kıymetler giderleştirilmek isteniyorsa Kanunda ve Tebliğde belirlenen oran ve sürelerde giderleştirilebilir. Ancak, 2025 yılı için değeri 9.000-TL‘yi, 2026 yılı için 12000-TL’yi aşmayan alet, edevat, mefruşat, peştemallık ve demirbaşlar istenirse doğrudan gider yazılabilir ya da amortismana tabi tutularak giderleştirilir.
Amortisman Mevzuu ve Uygulama Esasları
İşletmelerde bir yıldan fazla sürede kullanılan; aşınmalara ve yıpranmalara ya da kıymetten düşmelere maruz bırakılan gayrimenkul ile gayrimenkuller gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, demirbaşların, mefruşatların, sinema filmlerinin, aletlerin ve edevatların değerlerinin yok edilmesi veya giderleştirilmesidir. Değeri 2025 yılı için 9.000-TL’yi, 2026 yılı için 12000-TL’yi aşmayan alet, edevat, peştamallık, mefruşat ve demirbaşlar amortismana tabi tutulmadan doğrudan gider yazılabilir.
Amortisman Hesaplama Yöntemleri ve Örnekleri Nelerdir?
Amortisman hesaplama yöntemleri aşağıdaki gibidir:
- Normal amortisman yöntemi (Eşit oranda amortisman)
- Azalan bakiyeler usulü amortisman yöntemi (Hızlandırılmış amortisman)
- Kıst amortisman yöntemi,
- Fevkalade amortisman yöntemi.
Amortisman Ayırma Şartları 2026: Kimler, Ne Zaman Amortisman Ayırabilir?
Amortisman ayırabilmek için aşağıdaki şartlar gerekir:
- Amortisman ayrılacak iktisadi kıymetin aktif kayıtlı ve kullanılabilir vaziyette olması gerekir,
- Amortisman ayırma işlemi iktisadi kıymetin aktife alınması gerekir,
- Amortismana tabi iktisadi kıymet yurt içinde teslim alındığında amortisman ayrılır,
- Amortismana tabi iktisadi kıymet yurt dışından alındığında işletmeye girdiği tarihten itibaren başlar,
- İşletme içinde imal edilen iktisadi kıymetlerde kendilerinden beklenen fayda sağlandığında amortisman ayrılır,
- Tarım tesislerinin yapımında tesisler tamamlanınca,
- İktisadı kıymetin kullanımı 1 yıllık süreyi aşmalıdır (İstisnai durum 3100 sayılı Kanunun 7. Maddesi)
- İktisadı kıymetin yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz kalması gerekir (Arsa ve araziler eskimezler; bu nedenle amortismana tabi değildir )
Amortisman Nasıl Hesaplanır? Güncel Hesaplama Rehberi
Amortisman hesaplama, tebliğde her mal için belirlenen süreler ve miktarlarda/tutarlarda üzerinden yapılır. Örneğin, demirbaşlar genel anlamda 5 yıllık sürede yok edilir veya giderleştirilir.
Amortisman Oranları Listesi: Güncel Faydalı Ömürler
Amortisman oranları her mal için tebliğde farklı oranlarda tespit edilmiştir. Bu nedenle her iktisadı kıymet için belirlenen oranlara göre amortisman ayrılır. Örneğin demirbaşlar ve araçlar için amortisman sınırı 5 yıl, binalar için 50 yıldır.
2024 Amortisman Sınırı ve Yıllara Göre Değişim Tablosu
2024 yılı için belirlenen amortisman sınırı 6.900-TL’dir. Bu tutarın altında kalan iktisadı kıymetler doğrudan gider yazılabilir.
2025 Amortisman Sınırı ve Yıllara Göre Değişim Rehberi
2025 yılı için belirlenen amortisman sınırı 9900-TL’dir. Bu tutarın altında kalan iktisadı kıymetler doğrudan gider yazılabilecektir.
Amortisman Oranı Nasıl Hesaplanır? Formülü ve Örnekleri
Amortisman oranı, her mal ve kıymet için tebliğde belirlenen sürenin 1 sayısına bölünmesiyle her yıl için belirlenen amortisman oranı bulunur.
Amortisman Süresi Nedir ve Nasıl Hesaplanır?
Amortisman ayrılacak mallar/kıymetler için Tebliğde belirlenen sürelere amortisman süresi denir. Tebliğde her mal için ayrı ayrı süreler belirlenmiştir. Her mal/kıymet için belirlenen sürenin 1’e bölünmesiyle ilgili mal/kıymet için o amortisman süresine ulaşılır.
Amortisman Gideri Nedir? Nasıl Hesaplanır ve Muhasebeleşir?
Her mal için belirlenen sürelerin 1’e bölünmesine bulunan oranlar üzerinden amortisman ayrılır. Bulunan amortisman oranının, amortisman ayrılacak iktisadı kıymetin tutarıyla çarpılması sonucu o yıl için ayrılacak amortisman gideri tutarına ulaşılır.
Birikmiş Amortisman Nedir? Nasıl Hesaplanır? (Örnekli Anlatım)
Her yıl ayrılan amortisman tutarlarının kümülatif toplamı veya amortisman ayrılan iktisadı kıymetin için o ana kadar ayrılan amortisman tutarının toplamına birikmiş amortisman denir. Tek Düzen Hesap Planında Birikmiş Amortisman Hesapları için Maddi Duran Varlıklar için 257-Birikmiş Amortisman Hesabı ve Mali Duran Varlıklar için 268-Birikmiş Amortisman Hesabı kullanılır.
Amortisman Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır? (Örnekli Anlatım)
Amortisman ayrılan iktisadi kıymet işletmenin genel yönetimi için alınan bir ürün ise amortisman kaydı aşağıdaki gibi yapılır:
…………..Amortisman Kaydı…………………………………………………….
770-Genel Yönetim Giderleri xxxxx
257/268-Birikmiş Amortisman Tutarı xxxxxx
………………………………………………………………………………………………
Hangi Giderler Doğrudan Gider Yazılır? (Detaylı Liste ve Örnekler)
Amortisman ayrılmayıp doğrudan gider yazılan olaylar aşağıdaki gibidir:
- 2025 yılı için belirlenen amortisman sınırı olan 9900-TL’yi aşmayan iktisadı kıymet, meşruhat ve demirbaşlar alımları,
- 2026 yılı için belirlenen amortisman sınırı olan 12.000-TL’yi aşmayan iktisadı kıymet, meşruhat ve demirbaşlar alımları,
- İşletmenin aktifine kayıtlı gayrimenkuller için yapılan ısım yalıtım giderleri,
- İşletmenin aktifim kayıtlı enerji tasarrufu giderleri,
- 3100 sayılı Kanunun 7. Maddesine göre alınan cihazlar.
Yukarıda 3 ve 4. sırada yazılan giderlerin tutarı ne olursa olsun bunlar doğrudan gider yazılabilir.
Hızlandırılmış Amortisman Nedir? Nasıl Hesaplanır? (Örnekli Anlatım)
İşletmeye alınan iktisadı kıymet, demirbaş, teşrifat için normal amortisman usulü değil de azalan bakiyeler usulü amortisman ayrılmasına hızlandırılmış amortisman denir.
Hızlandırılmış Amortisman Hesaplama Nasıl Yapılır?
Hızlandırılmış/azalan bakiyeler usulü amortisman % 50’lik oranı geçmemek üzere normal amortisman oranın iki katı oranında uygulanır.
Hızlandırılmış Amortisman Hesaplama Nasıl Yapılır? (Örnekli Anlatım)
B şirketi 2025 yılının Mayıs ayında 1000.000-TL’ye ticari araç almıştır. Araçlar için tebliğde belirlenen amortisman süresi 5 yıldır. Dolayısıyla 5 yılı 1’e böldüğümüzde araçlar için yıllık ayırabileceğimiz amortisman oranına ulaşırız.(1/5=0,20) hızlandırılmış amortisman oranını iki kat uygulayabildiğimiz için yıllık ayrılabilecek amortisman oranı (0,20*2) % 40 oranında, yıllık ayrılabilecek amortisman tutarı ise (1000.000-TL*0,40=400.000-TL) 400.000-TL’dir. B şirketi Mayıs ayında ticari araç alsa da 2025 yılının tamamı için amortisman ayırabilecek ve yıllık amortisman tutarının iki katı kadar amortisman ayırabilecektir. Buna göre B şirketinin 2025 yılı için bu ticari araç için ayırabileceği amortisman tutarı (1000.000tl*0,40=400.000) 400.000-TL’dir.
Hızlandırılmış Amortisman Şartları Nelerdir? Kimler Uygulayabilir?
Hızlandırılmış amoetisman ayırabilmek için aşağıdaki şartlar gerekir:
- Bilanço esasına göre defter tutulmalıdır,
- Normal amortisman oranı veya tutarının iki katı kadar hızlandırılmış amortisman ayrılabilir,
- Hızlandırılmış amortisman süresi normal amortisman süresine göre belirlenir (iki katı)
- Hızlandırılmış amortismanda ayrılacak tutar, önceki dönemlerdeki ayrılan toplam tutarların tenzili suretiyle bulunur,
- Ayrılabilecek azami amortisman oranı azami % 50’dir.
Normal Amortisman Yöntemi Nedir? Nasıl Hesaplanır? (Örnekli Anlatım)
Azalan bakiyeler usulü, kıst amortisman ve fevkalade amortisman yöntemi gibi özel amortisman yöntemlerinin uygulanmadığı yönteme, normal amortisman yöntemi denir. Normal amortisman yöntemi 5 eşit taksitte, eşit oranlar üzerinden yapılır.
Normal Amortisman Nasıl Hesaplanır? (Formül ve Örnekler)
Normal amortisman hesaplama aşağıdaki gibi yapılır:
C şirketinin 2025 yılının temmuz ayında 1000.000-TL’ye bir demirbaş almıştır. Demirbaşlar için tebliğde belirlenen amortisman süresi 5 yıldır. Dolaysıyla 5 yılı 1’e böldüğümüzde demirbaşlar için yıllık ayırabileceğimiz amortisman oranına ulaşırız(1/5=0,20). Demirbaşlar için yıllık ayrılabilecek amortisman oranı % 20, yıllık ayrılabilecek amortisman tutarı ise (1000.000-TL*0,20=200.000-TL) 200.000-TL’dir. C şirketinin Temmuz ayında demirbaş almasına rağmen 2025 yılının tamamı için amortisman ayırabilecektir. Buna göre C şirketinin 2025 yılında demirbaş için ayırabileceği amortisman tutarı 200.000-TL’dir.
Normal Amortisman Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır? (Örnekli Anlatım)
Normal amortisman yönteminde amortisman kaydı aşağıdaki gibi yapılır:
…………………………………/…………………………………………
770-Genel Yönetim Giderleri xxx
257-Birikmiş Amortisman Tutarı xxx
…………………………………/………………………………………….
Normal Amortisman Yöntemi Nedir? Hesaplama, Örnekler ve Uygulamalar
D şirketinin 2025 yılının Nisan ayında 500.000-TL’ye bir demirbaş almıştır. Demirbaşlar için tebliğde belirlenen amortisman süresi 5 yıldır. Dolayısıyla 5 yılı 1’e böldüğümüzde demirbaşlar için yıllık ayırabileceğimiz amortisman oranına ulaşırız (1/5=0,20). Demirbaşlar için yıllık ayrılabilecek amortisman oranı % 20; yıllık ayrılabilecek amortisman tutarı ise (500.000-TL*0,20=100.000-TL) 100.000-TL’dir. D şirketinin Nisan ayında demirbaş almasına rağmen 2025 yılının tamamı için amortisman ayırabilecektir. Buna göre D şirketinin 2025 yılında demirbaş için ayırabileceği amortisman tutarı 100.000-TL’dir.
…………………………………/……………………………………………
770-Genel Yönetim Giderleri 100.000-TL
257-Birikmiş Amortisman Tutarı 100.000-TL
………………/……………………………………………………………….
Normal Amortisman Yönteminden Azalan Bakiyeler Yöntemine Geçiş Mümkün mü?
Normal amortisman usulüne göre amortisman ayırırken, azalan bakiyeler usulüne geçiş yapılamaz.
Azalan Bakiyeler Yöntemi Nedir? Amortisman Nasıl Hesaplanır?
Önceki dönemlerde ayrılan amortismanların toplamının amortisman ayrılan iktisadı kıymetin değerinin toplamından çıkarılarak, kalan tutar üzerinden % 50’yi geçmemek üzere normal amortismanın iki katı oranında uygulanan amortismana azalan bakiyeler usulü amortisman denir. Azalan bakiyeler usulü hızlandırılmış amortisman olarak da bilinir.
Azalan Bakiyeler Yöntemi Amortisman Hesaplama Nasıl Yapılır? (Örnekli Anlatım)
E şirketinin 2025 yılının Nisan ayında 500.000-TL’ye bir demirbaş almıştır. Demirbaşlar için tebliğde belirlenen amortisman süresi 5 yıldır. Dolayısıyla 5 yılı 1’e böldüğümüzde demirbaşlar için yıllık ayırabileceğimiz amortisman oranına ulaşırız (1/5=0,20). Ancak, azalan bakiyeler usulü amortisman iki kat (0,20*2=0,40) uygulanacağı için demirbaşlar için 1. yılda ayrılabilecek amortisman oranı % 40, yıllık ayrılabilecek amortisman tutarı ise (500.000-TL*0,40=200.000-tl) 200.000-TL’dir.
E şirketinin 2. yılda (2026) üzerinden amortisman ayırabileceği tutar (500.000-200.000=300.000) 300.000-TL üzerinden (300.000-TL*0,40=120.000tl) 120.000-TL’dir.
E şirketinin Nisan ayında demirbaş almasına rağmen 2025 yılının tamamı için amortisman ayırabilecektir. Buna göre E şirketi 1. yılda 2025 yılında 200.000-TL, 2. Yılda (2026) ise 120.000-TL amortisman ayırabilecektir.
……2025………………/…………………………………………………………
770-Genel Yönetim Giderleri 200.000-TL
257-Birikmiş Amortisman Tutarı 200.000-TL
………………/……………………………………………………………………..
……2026…………………/……………………………………………………..
770-Genel Yönetim Giderleri 120.000-TL
257-Birikmiş Amortisman Tutarı 120.000-TL
………………/……………………………………………………………………..
E şirketinin ikinci yılın sonunda birikmiş amortisman tutarı (200.000-TL+120.000-TL=320.000) 320.000-TL olur.
Azalan Bakiyeler Yöntemi Amortisman Oranı Nedir? Nasıl Hesaplanır?
Azalan bakiyeler üzerinden amortisman hesaplanması % 50’yi geçmemek kaydıyla normal amortisman oranın iki katı oranında uygulanır.
Azalan Bakiyeler Yöntemi Amortisman Süresi Ne Kadardır? Nasıl Belirlenir?
Amortisman süresi her iktisadı kıymet, demirbaş ve teşrifat için tebliğde farklı süreler belirlenmiştir. Örneğin otomobil için 5 yıl, binalar için 50 yıl. Ancak, azalan bakiyeler amortisman oranı, normal amortisman oranının iki katı kadar olduğu için amortisman süresi normal amortismana göre daha kısa sürede amorti edilir.
Azalan Bakiyeler Yönteminden Normal Amortisman Yöntemine Geçiş Mümkün mü?
Azalan Bakiyeler Usulüne göre amortisman ayırırken normal amortisman yöntemine geçilebilir.
Azalan Bakiyeler Yöntemi Nedir? Örnekler ve Uygulamalar
Azalan bakiyeler yöntemi amortisman örneği aşağıdaki gibidir:
G şirketi 15.04.2025 tarihinde 800.000-TL’ye bir makine almıştır. Makineler için tebliğde belirlenen amortisman süresi 5 yıldır. Dolayısıyla 5 yılı 1’e böldüğümüzde makineler için yıllık ayırabileceğimiz amortisman oranına ulaşırız (1/5=0,20). Ancak azalan bakiyeler usulü amortisman iki kat (0,20*2=0,40) uygulanabileceği için makineler için 1. yılda ayrılabilecek amortisman oranı % 40; yıllık ayrılabilecek amortisman tutarı ise (800.000-TL*0,40=320.000-tl) 320.000-TL’dir.
G şirketinin ikinci yılda üzerinden amortisman ayırabileceği tutar (800.000-320.000=480.000) 480.000-TL üzerinden (480.000-TL*0,40=192.000-tl) 192.000-TL’dir.
Buna göre G şirketi 1. yılda/2025 yılında 320.000-TL, 2. Yılda ise 192.000-TL amortisman ayırabilecektir.
……2025………………/……………………………………………………..
770-Genel Yönetim Giderleri 320.000-TL
257-Birikmiş Amortisman Tutarı 320.000-TL
………………/………………………………………………………………….
……2026…………………/………………………………………………….
770-Genel Yönetim Giderleri 192.000-TL
257-Birikmiş Amortisman Tutarı 192.000-TL
………………/…………………………………………………………………
G şirketinin ikinci yılın sonunda birikmiş amortisman tutarı (320.000-TL+192.000-TL=512.000) 512.000-TL olur.
Azalan Bakiyeler Yöntemi ile Kıst Amortisman Hesaplama Nasıl Yapılır?
Binek otomobiller için kıst amortisman ayrılır. Kıst amortisman, araçların alındığı aydan itibaren kalan ay süresi kadar amortisman ayrılmalıdır.
Azalan Bakiyeler Yöntemi ile Kıst Amortisman Hesaplama Nasıl Yapılır? (Örnekli Anlatım)
G şirketi 2025 yılının Ekim ayında 1000.000-TL’ye binek otomobil almıştır. Binek otomobiller için tebliğde belirlenen amortisman süresi 5 yıldır. Dolayısıyla 5 yılı 1’e böldüğümüzde binek otomobiller için yıllık ayırabileceğimiz amortisman oranına ulaşırız. (1/5=0,20) Azalan bakiyeler usulünde, normal amortisman oranının (0,20) iki katı (0,40) uygulanabilecektir.
Azalan bakiyeler usulünde binek otomobil için yıllık ayrılabilecek amortisman oranı % 40; yıllık ayrılabilecek amortisman tutarı (1000.000-TL*0,40=400.000-tl) 400.000-TL’dir. Mükellef kurum Ekim ayında binek otomobil aldığı için 2025 yılında Ekim, Kasım ve Aralık ayları için amortisman ayırabilecektir. (kıst amortisman) Buna göre (G) şirketinin 2025 yılında bu binek otomobil için ayırabileceği amortisman tutarı ((400.000tl/12)*3) 100.000-TL’dir.
Azalan Bakiyeler Yöntemine Göre Amortisman Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır? (Örnekli Anlatım)
………………………./…………………………………………………………….
770-Genel Yönetim Giderleri 100.000-TL
257-Birikmiş Amortisman Tutarı 100.000-TL
……………………………………………………/………………………………..
Kıst Amortisman Nedir? Nasıl Hesaplanır? (Örnekli Anlatım)
Binek otomobiller için malın alındığı aydan itibaren (dahil) kalan ay süresi kadar amortisman hesaplanmasına kıst amortisman denir.
Kıst Amortisman Nasıl Hesaplanır?
Kıst amortisman binek otomobilin alındığı aydan dahil almak üzere, alındıktan sonraki aylarda için hesaplanır.
Kıst Amortisman Nasıl Uygulanır? (Adım Adım Örnekli Anlatım)
Binek otomobiller için amortisman alındığı aydan itibaren alındığı ay dahil yılın geri kalan aylara uygulanır. Binek otomobilin alındığı yıldan önceki aylar için kıst amortisman uygulanmaz.
Kıst Amortisman Hangi Durumlarda Uygulanır?
Kıst amortisman genel anlamda binek otomobillere uygulanmaktadır.
Kıst Amortisman Muhasebe Kaydı Nasıl Yapılır? (Örnekli Anlatım)
Kıst amortisman muhasebe kaydı aşağıdaki gibi yapılır:
…………………/……………………………………………….
770-Genel Yönetim Giderleri xxxxx
257-Birikmiş Amortisman Tutarı xxxxx
………………………………………………./……………………..
Kıst Amortisman Hangi Varlıklara Uygulanır? (Araçlar ve Şartlar)
Kıst amortisman binek otomobil statüsünde olanlarda araçlara uygulanır.
Binek Araç Amortisman Hesaplama Nasıl Yapılır? (Formül ve Örnekler)
Binek otomobiller için kıst amortisman ayrılır. Kıst amortisman araçların alındığı aydan itibaren kalan ay süresi kadar amortisman ayrılmalıdır. A şirketi 2025 yılının Kasım ayında 1000.000-TL’ye binek otomobil almıştır. Araçlar için Tebliğde belirlenen amortisman süresi 5 yıldır. Dolayısıyla 5 yılı 1’e böldüğümüzde binek otomobiller için yıllık ayırabileceğimiz amortisman oranına ulaşırız. (1/5=0,20) Binek otomobil için yıllık ayrılabilecek amortisman oranı % 20; yıllık ayrılabilecek amortisman tutarı (1000.000-tl*0,20=200.000-tl) 200.000-TL’dir. Mükellef Kasım ayında binek otomobil aldığı için 2025 yılında Kasım ve Aralık ayları için amortisman ayırabilecektir. (kıst amortisman) Buna göre A şirketinin 2025 yılı için bu binek otomobil için ayırabileceği amortisman tutarı ((200.000tl/12)*2) 33.333-TL’dir.
Kıst Amortisman ile Normal Amortisman Arasındaki Fark Nedir?
Normal amortisman hangi ay alınırsa alınsın yılın tamamı için uygulanır; kıst amortisman ise alındığı aydan (dahil) sonraki aylar için uygulanır.
Fevkalade Amortisman Nedir? Hukuki Dayanağı ve Uygulama Şartları
mortismana tabi iktisadi kıymetler; deprem, yangın, su baskını gibi afetler sonucunda kısmen veya tamamen değer kaybına uğradığında, ya da teknik gelişmeler ve yeni icatlar nedeniyle işlevini ve ekonomik değerini yitirdiğinde fevkalade amortisman uygulanabilir. Ayrıca, yoğun kullanım sebebiyle normalden daha fazla yıpranan ve aşınan taşınır, taşınmaz mallar ile haklar için de bu yöntem devreye girer.
Bu durumda, söz konusu varlıklar için fevkalade oranlar üzerinden amortisman ayrılması işlemine “fevkalade amortisman yöntemi” denir.
Fevkalade amortismanın uygulanma şartları ise 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 317. maddesi kapsamında düzenlenmiş olup, ilgili hükümler doğrultusunda değerlendirilir.
Fevkalade Amortisman Kuralları Nelerdir? Nasıl Uygulanır?
Fevkalade amortisman ayrılırken aşağıdaki hususlara dikkat edilmesi gerekir:
- Fevkalade amortisman uygulanan dönemde (zorunlu/cebri çalışmaya tabi durumlar hariç) ayrıca normal amortisman yöntemiyle amortisman ayrılması mümkün değildir.
- Sadece arıza veya geçici kazalar nedeniyle meydana gelen değer kayıplarında fevkalade amortisman uygulanmaz; sonradan onarılan ve tekrar kullanılabilir hale gelen iktisadi kıymetler için de bu kapsamda işlem yapılmaz.
- Fevkalade amortisman tutarı, varlığın mevcut net defter değeri ile takdir komisyonu tarafından belirlenen değer arasındaki fark esas alınarak hesaplanır.
Fevkalade Amortisman Oranı Nedir? Nasıl Hesaplanır?
Fevkalade amortisman, iktisadi kıymetin kullanım süresi (çalışma saatleri) dikkate alınarak belirli oranlar üzerinden hesaplanır. Bu hesaplama, varlığın maruz kaldığı olağanüstü yıpranma durumuna göre farklılaştırılır.
- Kullanım süresi 3.000 saat (dahil) ve altı olan iktisadi kıymetlerde, normal amortisman oranı esas alınarak fevkalade amortisman uygulanır.
- 3.001 – 4.800 saat aralığında kullanılan iktisadi kıymetlerde, normal amortisman oranı %25 artırılarak fevkalade amortisman ayrılır.
- 4.800 saati aşan kullanım sürelerinde ise, normal amortisman oranının %30’u kadar fevkalade amortisman hesaplanır.
Fevkalade Amortisman Nasıl Hesaplanır?
Fevkalade amortisman, iktisadi kıymetler için önceden belirlenmiş çalışma süreleri ve kullanım saatleri dikkate alınarak hesaplanır. Bu hesaplamada, varlığın maruz kaldığı olağanüstü durumlar sonucunda oluşan yıpranma düzeyi esas alınır.
Fevkalade Amortisman Şartları Nelerdir? Nasıl Uygulanır?
- Deprem, yangın, su baskını gibi doğal afetler nedeniyle kısmen ya da tamamen değer kaybına uğrayan iktisadi kıymetler,
- Yeni icatlar veya teknolojik gelişmeler sebebiyle teknik özelliklerini ve ekonomik değerini kaybederek kullanılamaz hale gelen varlıklar,
- Aşırı kullanım sonucu normal yıpranma sınırını aşarak daha hızlı aşınan ve değer kaybeden menkul ve gayrimenkul iktisadi kıymetler.
Fevkalade Amortisman Örnekleri ve Uygulama Bilgileri
A Şirketi, 2025 yılının Nisan ayında 500.000-TL bedelle bir demirbaş iktisap etmiş olup, söz konusu varlık yeni teknolojik gelişmeler nedeniyle teknik verimliliğini ve ekonomik değerini kaybetmiştir.
Tebliğ kapsamında demirbaşlar için belirlenen amortisman süresi 5 yıl olarak kabul edilmektedir. Bu süre esas alındığında yıllık amortisman oranı aşağıdaki şekilde hesaplanır:
1 / 5 = 0,20
Buna göre demirbaş için yıllık amortisman oranı %20, yıllık amortisman tutarı ise:
500.000-TL × 0,20 = 100.000-TL olarak bulunur.
Demirbaş Nisan ayında alınmış olmasına rağmen, uygulamada ilgili yıl için tam yıl üzerinden amortisman ayrılması mümkündür. Bu nedenle A Şirketi, 2025 yılı için demirbaşına ilişkin 100.000-TL amortisman gideri ayırabilecektir.
Fevkalade Amortisman Muhasebe Kayıtları ve Vergisel Etkisi (Örnekli Rehber)
Amortisman ayrılan iktisadi kıymet işletmenin genel yönetimi için alınan bir ürün ise amortisman kaydı aşağıdaki gibi yapılır:
…………..Amortisman Kaydı…………………………………………………….
770-Genel Yönetim Giderleri xxxxxxx
267-Birikmiş Amortisman Tutarı xxxxxxxxxxx
………………………………………………………………………………………………
Amortisman Ayırma Değerlendirme ve Sonuç
İşletmelerin mali yapısını anlamlandırmak ve vergi planlamasını doğru bir zemine oturtmak için amortisman nedir sorusunun cevabını bilmek tek başına yeterli değildir; bu kavramın muhasebe kayıtlarındaki stratejik etkisini de değerlendirmek gerekir. Duran varlıkların ekonomik ömrü boyunca giderleştirilmesi süreci olan amortisman nedir konusu, bir şirketin sadece geçmiş harcamalarını değil, gelecekteki yatırım kapasitesini de gösterir. Doğru hesaplama yöntemi seçildiğinde, işletme nakit akışını daha efektif yönetebilir.
Özellikle sanayi ve üretim sektöründe, makinelerin yıpranma payını hesaplarken karşımıza çıkan amortisman nedir başlığı, firmanın kârlılık oranlarını doğrudan etkiler. Eğer amortisman ayırma işlemi ihmal edilirse veya yanlış yöntemle uygulanırsa, mali tablolar gerçeği yansıtmayacak ve şirket olduğundan daha kârlı görünerek haksız vergi yüküyle karşılaşabilecektir. Bu nedenle amortisman nedir konusunu bir maliyet unsuru değil, varlıkların yenilenmesi için ayrılan bir kaynak olarak görmek daha sağlıklı bir yaklaşımdır.
Özetlemek gerekirse, bir finansal okuryazarlık temel taşı olan amortisman nedir kavramı, duran varlık yönetiminin kalbinde yer alır. İçeriğimizde detaylandırdığımız normal ve hızlandırılmış yöntemler, işletmelere kendi mali hedeflerine göre esneklik sağlar. Hangi yöntemin seçileceğine karar verirken amortisman nedir çerçevesinde yasal mevzuatları ve varlığın kullanım yoğunluğunu göz önünde bulundurmak gerekir.
Amortisman ve Amortisman Ayırma Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
1. Amortisman nedir?
İşletmeye dâhil iktisadi kıymetlerin, alet, edevat ve mefruşat için belirlenen süre ve miktarlarda yok edilmesi ve gider yazılmasıdır.
2. Amortisman hesaplama yöntemleri nelerdir?
- Normal amortisman yöntemi,
- Azalan bakiyeler usulü amortisman yöntemi,
- Kıst amortisman yöntemi,
- Fevkalade amortisman yöntemi.
3. Normal amortisman ile azalan bakiyeler yöntemi arasındaki fark nedir?
Normal amortisman her dönem eşit oran ve tutarda, azalan bakiyeler usulü ise azalan oranda % 50’yi geçmemek üzere, normal amortisman oranının iki katı oranında uygulanır.
4. Amortisman muhasebe kaydı nasıl yapılır?
…………………………………/…………………………………………
770-Genel Yönetim Giderleri xxx
257/268-Birikmiş Amortisman Tutarı xxx
…………………………………/………………………………………….
5. Amortisman süresi nasıl belirlenir?
Amortisman süresi, amortisman ayrılacak malın cinsine göre Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından her mal için ayrı ayrı Tebliğde belirlenmiştir.
6. Amortisman Nasıl Hesaplanır?
Amortisman hesaplama, Tebliğde her mal için belirlenen süreler ve miktarlarda/tutarlar üzerinden yapılır.
7. Kıst Amortisman Nedir?
Binek otomobiller için malın alındığı aydan itibaren (dahil) kalan ay süresi kadar amortisman hesaplanmasına kıst amortisman denir.
8. Hızlandırılmış Amortisman Nedir?
İşletmeye alınan iktisadı kıymet, demirbaş, teşrifleriyle için normal amortisman usulü değil de azalan bakiyeler usulü amortisman ayrılmasına hızlandırılmış amortisman denir.
9. Fevkalade amortisman nedir?
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 317. maddesinde belirtilen durumlarda ayrılan amortismana fevkalade amortisman denir.
10. Fevkalade amortisman nasıl hesaplanır?
Fevkalade amortisman iktisadı kıymetler için belirlenen çalışma saatleri üzerinden hesaplanır.
11. Fevkalade amortisman hangi durumlarda uygulanır?
- İktisadı kıymetlerin deprem, yangın ve su basması gibi afetler nedeniyle kısmen veya tamamen değerini kaybetmesi,
- Yeni icatlar nedeniyle teknik özelliklerini ve kıymetini kısmen veya tamamen kaybederek kullanılamaz hale gelen iktisadı kıymetler,
- Aşırı çalışma dolayısıyla normal durumdan fazla yıpranmaya ve aşınmaya maruz kalan iktisadı kıymetler için.
12. Fevkalade amortisman ekspertiz raporu gerekir mi?
Fevkalade amortisman için ekspertiz raporu değil, takdir komisyonu kararı gerekir.
13. Fevkalade amortisman ile normal amortisman arasındaki fark nedir?
Normal amortisman eşir oran ve sürede hesaplanır. Fevkalade amortisman için özel çalışma saatleri ve süreler belirlenmiştir.
14. Fevkalade amortisman vergi matrahından düşülür mü?
Evet, şartlara uygun ayrılan fevkalade amortisman tutarı gider yazılabilir.
📚 Amortisman ile İlgili Kaynakça ve Resmî Mevzuat
Amortisman uygulamalarına ilişkin temel düzenlemeler 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (VUK) kapsamında yer almaktadır. Aşağıda resmî ve güvenilir kaynaklar verilmiştir:
📌 1. Vergi Usul Kanunu (213 Sayılı Kanun)
Amortismanın tanımı, şartları ve uygulanmasına ilişkin hükümler Vergi Usul Kanunu’nun ilgili maddelerinde düzenlenmiştir (özellikle 313–321 ve 317. maddeler).
🔗 Resmî mevzuat metni (Mevzuat Bilgi Sistemi):
👉 https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat
📌 2. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) – Resmî Kaynak
Amortisman uygulamaları, açıklamalar ve güncel vergi rehberleri Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yayımlanmaktadır.
🔗 GİB Resmî Web Sitesi:
👉 https://www.gib.gov.tr